YAZAN: Emel MEMİŞ
Şemsa Özar, varlığı, çalışmaları ve feminist örgütlerle olan dayanışmasıyla Türkiye'de akademi ve feminist mücadele arasındaki ilişkiyi dönüştürdü. Feminist bir iktisatçı olarak, araştırmalarıyla kadın emeğini ve toplumsal yeniden üretimi iktisadi analizin merkezine yerleştirerek Türkiye'de feminist yaklaşımın kurucularından biri oldu.
Akademik bilgi üretiminin kamusal söylem ve politika yapımına katkıda bulunması gerektiğine inanıyordu ve bu fikri her forumda savundu. Masa başında üretilen bilginin sahadan ve deneyimden beslenmesi gerektiği görüşü, araştırmalarının somut sorunlarla güçlü bir bağ kurmasını sağladı. Feminist iktisadı sadece bir araştırma alt alanı olarak değil, aynı zamanda kolektif bilgi, deneyim birikimi ve toplumsal dönüşüm için müdahale alanı olarak ele aldı.
Şemsa Özar’a armağan olarak yayımlanan Feminizm, Ekoloji, Toplumsal Direniş derlemesi (2022), onun etki alanının yalnızca iktisatla sınırlı olmadığını; ekolojiden toplumsal direnişe, feminist politikanın farklı sorun alanlarına uzanan bir ufka sahip olduğunu gösterir.
Diğer yandan editörlüğünü üstlendiği Emek, Beden, Aile: Türkiye’de Kadınlık Halleri (2021) derlemesinde olduğu gibi, feminist mücadele için emek ve beden politikalarını birlikte düşünmeye yönelik disiplinler arası yaklaşımı da belirgindir.
Şemsa Özar ortaöğrenimini Ankara Koleji’nde (1966–1972) tamamladı. Bu dönemde okulun masa tenisi takımında yer aldı; Türkiye şampiyonasına katılarak madalya kazandı ve okuldan iftiharla mezun oldu. Lisans eğitimini (1972–1976) ve yüksek lisansını (1976–1978) Boğaziçi Üniversitesi’nde tamamladı. Üniversite yıllarındaki deneyimleri içinde Boğaziçi Üniversitesi Folklor Kulübü’nün ayrı bir yeri oldu. 1976 Şubat’ında DİSK’in 9. kuruluş yılı kutlamaları kapsamında, koreograf Mehmet Akan yönetiminde kurulan Dostlar Hasadı’nda (Halk Sanatları Derneği) Ayşe Eyüboğlu ile birlikte ilk dansçılar arasında yer aldı. HASAD ekibinin 1977 1 Mayıs’ında Kazancı Yokuşu başında halay çektiğine dair bellek, onun yaşamında emek ve dayanışmanın önemine dair güçlü bir iz bırakır.
Şemsa Özar akademi öncesinde de iş deneyimine sahipti. Bunlardan ilki Devlet İstatistik Enstitüsü’dür (DİE). İkinci önemli deneyim Türkiye Sınai Kalkınma Bankası’dır (TSKB). Kalkınma bankacılığı deneyimiyle, iktisadi dönüşümü finansman, sektör, yatırım ve kurumsal yapı üzerinden gözlemleme imkânı bulur. TSKB’deki dönem, aynı zamanda onun araştırma projeleriyle kurduğu bağlar ve kolektif üretim pratikleri açısından da önem taşır. Bu yıllara ilişkin tanıklıklar, Şemsa Özar’ın kurumsal çalışma temposu içinde dahi araştırma merakını hiç kaybetmediğinin; daha sonra akademiye dönecek adımlarının işaretleri olur.
(1980’ler), Türkiye’de siyasal ve ekonomik dönüşümlerin kırılma noktalarından birine denk gelir. Viyana Ekonomi Üniversitesi’ndeki doktora sürecini 1990’da tamamlar ve 1991’de Türkiye’ye dönerek Boğaziçi Üniversitesi İktisat Bölümünde öğretim üyeliği görevine başlar. Boğaziçi Üniversitesi’nde yürüttüğü akademik çalışmalar, feminist iktisadın hem ders programlarında hem de araştırma gündeminde yer edinmesine katkı sunar. Burada sadece dersler, tezler, yayınlarla katkı veren değil, aynı zamanda onlar kadar önemli olan öğrencilerine mentorluk, kolektif üretim pratikleri, akademi ile yaşam bağlarını güçlendiren bir akademisyen olur.
Şemsa Özar’ın feminist iktisada en güçlü katkılarından biri, kadın emeğini piyasa ile sınırlı bir kategori olmaktan çıkararak toplumsal yeniden üretim süreçleri içinde ele almasıydı. İşsizlikten yoksulluğa, kriz tartışmalarından yaşlı kadın yoksulluğunu feminist mücadele için yeni bir alan olarak ele alan araştırmaları, anaakım iktisadın cinsiyet nötr olarak kabul ettiği kavramların aslında derin bir cinsiyetçi yapıya sahip olduğunu ortaya koydu.
Kadınların işgücüne katılımını bireysel tercih ya da insan sermayesiyle açıklayan yaklaşımların karşısına, bakım yükü, sosyal politika eksiklikleri, kayıt dışılık ve ayrımcılık tarafından şekillenen bir emek piyasası analizi sundu. Yoksulluk ölçümlerinin hane içi eşitsizlikleri nasıl örttüğünü, krizlerin kadınlar için süreklilik taşıyan bir güvencesizlik rejimi içinde yaşandığını ve yaşam döngüsü boyunca biriken eşitsizliklerin yaşlılıkta nasıl derinleştiğini Türkiye deneyimi üzerinden ortaya koydu.
Şemsa Özar’ın bilgi üretimini yalnızca akademik yayınlarla sınırlamak onun en ayırt edici özelliklerinden olan kamusal yazını ve tartışma pratiğini görünmez kılar. Kadın İşçi, Bianet ve farklı kamusal mecralarda yürüttüğü yazın faaliyeti, feminist iktisadı uzman dilinin dışına taşıyarak akademik bilginin toplumsal mücadelelerin ihtiyaçlarıyla buluşmasını sağlayan bir kamusal iktisat pratiğidir. Bu sayede işsizlik, yoksulluk, kriz ve sosyal politika gibi başlıklar kadın emeği perspektifiyle yeniden ele alındı; anaakım iktisadın sınırları görünür hale geldi, bakım emeği ve toplumsal yeniden üretim tartışmaya dâhil edildi. Bu, feminist iktisadın bilgiyi demokratikleştirme iddiasıyla da örtüşür. Bu kamusal üretim, feminist iktisadın akademi ile toplumsal mücadeleler arasında kurduğu çift yönlü ilişkinin de bir parçasıydı. Bu ilişki, kurucuları arasında yer aldığı Kadın Emeği ve İstihdamı Girişimi’nin (KEİG) ve onun bünyesindeki Kadın Emeği Çalışan Feminist Araştırmacıların (KEFA) içinde kurumsal bir biçim de kazandı. Akademide ve sivil toplumda sık karşılaşılan hiyerarşik bilgi ilişkilerinin aksine, Özar’ın kolektif üretim tarzı; alan açan, güvenen, adım adım ilerleyen bir dayanışma etiği üzerine kuruludur. Politika üretimi, kavramsal çerçeve kurma ve savunuculuk, onun üretiminde birbirinden ayrı değil; süreklilik içindedir.
Şemsa Özar’ın uluslararası feminist iktisat alanındaki görünürlüğünün en güçlü uğraklarından biri IAFFE’deki (International Association for Feminist Economics) liderliğidir. IAFFE başkanlığı döneminde (2015–2016) ve özellikle 2000 İstanbul konferansının örgütlenmesinde oynadığı rol, Türkiye’deki feminist iktisatçıların uluslararası ağlarla ilişkisini güçlendirmesini sağlar. Özar’ın kapsayıcı liderliği, kolektif üretime verdiği değer, dayanışmayı kurumsallaştırma ısrarı ve anti-otoriter bir feminist ses olarak IAFFE’nin ortak söz üretme pratiğini güçlendirdi.
Şemsa Özar’ın özgürlük mücadelesi, Barış İçin Akademisyenler bildirisine imza atarak toplumsal barıştan yana koyduğu tavrında da açıkça görülür. Kayyum rektör atamalarıyla şekillenen süreçte akademik hak ve özgürlükleri savunur. Eşitlik ve adalet kavrayışı, ifade özgürlüğü, üniversitenin kamusal niteliği ve demokratik yaşam hakkı gibi alanlara da genişleten etik ve politik tutumunu şekillendirir.
Şemsa Özar’ın bizlere kattıkları, geride bıraktığı yayınlar ve fikirler kadar; açtığı alanların genişliğinde ve kurduğu ilişkilerin gücünde de görülür. En güçlü yanlarından biri, pek çok kişinin zorlandığı kolektif üretimin önünü açan bir alçakgönüllülüğü ve güveni sürdürebilmesiydi. Onun feminist üretim etiği yalnızca anılacak değil; üzerinde çalışılacak, çoğaltılacak ve yeni kuşaklara aktarılacak bir mirastır.
Kaynakça
Çağlayan, H. & Türker, K. A. (Ed.). (2022). Feminizm, Ekoloji, Toplumsal Direniş: Şemsa Özar’a Armağan. Nota Bene.
Memiş, E. & Özar, Ş. “Bir kadın sorunu olarak işsizlik”. Kadın İşçi. https://www.kadinisci.org/bir-kadin-sorunu-olarak-issizlik/
“Yoksulluk” Kadın İşçi. https://www.kadinisci.org/ekonomi-bizim-de-meselemiz/
“Yoksulluğa yaklaşımlar: teoriden ölçüme”. İktisat ve Toplum. https://iktisatvetoplum.com/yoksulluga-yaklasimlar-teoriden-olcume-emel-memis-semsa-ozar/
(2024) “Feministler için yeni bir mücadele alanı: yaşlı kadın yoksulluğu”. Feminist Yaklaşımlar. https://feministyaklasimlar.org/sayi-45-2024/feministler-icin-yeni-bir-mucadele-alani-yasli-kadin-yoksullugu/
Özar, Ş. (2009). “Kadınlar zaten doğduklarından beri krizde”. Amargi.
Özar, Ş. & Acar, T. (Ed.). (2021). Emek, Beden, Aile: Türkiye’de Kadınlık Halleri. Metis.
Yayınlar
Kitaplar:
● Emek, Beden, Aile: Türkiye'de Kadınlık Halleri (Taylan Acar ile birlikte editörlüğünü üstlendi), Metis Yayınları, 2021.
● Geçmişten Günümüze Türkiye'de Bir Paramiliter Örgüt: Köy Koruma Sistemi (Nesrin Uçarlar ve Osman Aytar ile birlikte), DİSA Yayınları, 2013.
● Ne Değişti? Kürt Kadınların Zorunlu Göç Deneyimi (Handan Çağlayan ve Ayşe Tepe Doğan ile birlikte), Ayizi Yayıncılık, 2011.
Dergi makaleleri
●“Feministlerİçin Yeni Bir Mücadele Alanı: Yaşlı Kadın Yoksulluğu”, Kültür ve Siyasette Feminist Yaklaşımlar, 45, s. 57-80, 2024. (Emel Memiş ile birlikte).
● “Unfolding the Invisibility of Women without Men in the Case of Turkey” (Türkiye Örneğinde Erkekler Olmadan Kadınların Görünmezliğini Ortaya Çıkarmak), Women's Studies International Forum, Cilt 41, Kasım-Aralık, s. 24-34 (Burcu Yakut-Çakar ile birlikte), 2013.
● “Aile, Devlet ve Piyasa Kıskacında Boşanmış Kadınlar” (Burcu Yakut-Çakar ile birlikte), Feminist Yaklaşımlar, No 16, 2012.
●“Türkiye’de Mikro ve Küçükİşletmelerin Büyümesi: Finansal Krizin Gölgesinde”, The Developing Economies (Gökhan Özertan ve Z. Burcu Songur ile birlikte), Cilt 46, No. 4, s. 331-362, 2008.
●“Türkiye’de Küçükİşletmeler ve Finansal Kriz. Büyük İşletmelerle Karşılaştırma”, Asian-African Journal of Economics and Econometrics (Gökhan Özertan ile birlikte), Cilt 8, No. 2, s. 193-203, 2008.
● “Emek Piyasası Teorileri ve Türkiye’de Emek Piyasası Çalışmalarına Eleştirel Bir Bakış” (Fuat Ercan ile birlikte), Toplum ve Bilim, No.86, s. 22-71, Sonbahar 2000.
● “Türkiye’de Kadınların Kentsel İşgücüne Katılımını Etkileyen Faktörler”, (Gülay Günlük -Şenesen ile birlikte), METU Studies in Development, Cilt 25, No. 2, s. 311-328, 1998.
● “Kentsel Kayıtdışı Kesimde İstihdam Sorununa Yaklaşımlar ve Bir Ön Saha Çalışması”, (Gelişim Çalışmaları, Cilt 23, No.4, s. 509-534, 1996.
● “IMF Programları ve Gelir Dağılımı”, Banka ve Ekonomik Yorumlar, Cilt 32, 1995.
● “Türkiye’nin Kalkınma Sürecinde Kadınların İşgücü Piyasasındaki Konumuna İlişkin Bazı Gözlemler”, Boğaziçi Dergisi, Cilt 8, No.1-2, s.21-43, 1994.
Kitaplarda Yer Alan Bölümler/Girişler
● “40 Yıl Önce 40 Yıl Sonra Türkiye'de Kadın Emeği” (40 yıl önce, 40 yıl sonra Türkiye'de kadın emeği), Emek, Beden, Aile: Türkiye'de Kadınlık Halleri (Emek, Beden, Aile: Türkiye'de Kadınlık Halleri), Taylan Acar ve Şemsa Özar (der.), Metis Yayınları, 2021.
● “Ferhunde Özbay”, Feminizm, Modern Türkiye’de Siyasi Düşünce, Cilt 10, İletişim Yayınları, s. 590-595, 2020.
● “Büyümemek Mümkün mü? “Ekonomik Küçülme Fikri” Üzerine Tartışmalar,” (Büyümemek mümkün mü? Ekonomik küçülme fikri üzerine tartışmalar) (Murat Koyuncu ile birlikte) Kalkınma İktisadının Penceresinden Türkiye’ye Bakmak, Hasan Cömert, Emre Özçelik ve Ebru Voyvoda (eds.), İletişim Yayınları, s. 175-196, 2017.
● “Türkiye’deki Kadın Girişimciler: Engeller, Potansiyeller ve Beklentiler”, Ch. 9 in Women, Work and Welfare in the Middle East, editörler Nadereh Chamlou ve Massoud Karshenas, Imperial College Press, s. 235-262, 2016.
● “Sanki tüm yaşam yok olmuş gibi... Kürt köylülerin memleketlerine dönüşü”, Ch. 9 in Çatışma, Güvensizlik ve Hareketlilik, İbrahim Sirkeci, Jeff Cohen, Welat Zeydanlıoğlu ve Pınar Yazgan (ed.), Transnational Press, s. 101-113, 2013.
● “Kamu Politikaları, Piyasa ve Toplumsal Normlar Kıskacında Erkeksiz Kadın Olmak”, Kamu Politikaları, Piyasa ve Toplumsal Normlar Kıskacında Erkeksiz Kadın Olmak (Burcu Yakut-Çakar ile birlikte) 2000’ler Türkiyesinde Sosyal Politika ve Toplumsal Cinsiyet, Saniye Dedeoğlu ve Adem Yavuz Elveren (eds), İmge Kitabevi Yayınları, s. 301-330, 2015.
● “Sanki Yaşam Yok Olmuştu... Kürtlerin Köylerine Dönüşü” (Sanki tüm yaşam yok olmuş gibi... Kürt köylülerin köylerine dönüşü), Türkiye’de Yeni İktidar Yeni Direniş. Sermaye-Ulus-Devlet Karşısında Yerelötesi Müşterekler, Yahya M. Madra (ed), Metis Yayınları, s.112-126, ISBN-13:978-605-316-013-7, 2015.
● “Türkiye’de 1980 Sonrası Dönemde Kadın Emeği ve İstihdamı Politikaları: Kadın Hareketi, Sendikalar, Devlet ve İşveren Kuruluşları”, Türkiye’de 1980 Sonrası Dönemde Kadın Emeği ve İstihdamı Politikaları: Kadın Hareketi, Sendikalar, Devlet ve İşveren Kuruluşları) Geçmişten Günümüze Türkiye’de Kadın Emeği, Ahmet Makal ve Gülay Toksöz (eds), Ankara Üniversitesi Yayınları, s.266-304, 2012.
● “Türkiye’de 1980 Sonrası Dönemde Kadın Emeği ve İstihdamı Politikaları: Kadın Hareketi, Sendikalar, Devlet ve İşveren Kuruluşları”, Geçmişten Günümüze Türkiye’de Kadın Emeği, Ahmet Makal ve Gülay Toksöz (eds), İmge Kitabevi Yayınları, s.223-253 (yeniden basım), 2015.
●“Çevredeki Küçük ve Orta Ölçekliİşletmeler. Türkiye Örneği”, Türkiye ve Küresel Ekonomi: Kriz Sonrası Dönemde Neo-Liberal Yeniden Yapılanma ve Entegrasyon, Ziya Öniş ve Fikret Şenses (ed.), Routledge, s. 204-222, 2009.
●“Kriz ve Ekonomi”, Kriz ve… Toplum,İnsan, İdeoloji, Ekonomi, A. A. Dikmen ve N. İ. Ertuğrul (der.), Tan Kitabevi, s. 141-149, 2009.
● “Kadınların Kredi Kuruluşlarına Erişimi: Türkiye” Kadınlar ve İslam Kültürleri Ansiklopedisi, Suad Joseph, Brill Academic Publishers, Cilt IV, s. 20-21, 2007.
●“Türk Mikro ve Küçükİşletmelerin (MSE’ler) Borç ve Temerrüt Davranışları Üzerine Bir Araştırma” (Nurhan Davutyan ile birlikte), On Üçüncü Yıllık Konferans’tan Seçilmiş Makaleler, Ekonomi Araştırma Forumu (ERF), Kahire, s. 331-354, 2006.
● “Emek Piyasaları: Uyumsuzluk mu, Bütünleşme mi?” (Türkiye’de İşgücü Piyasaları: Uyumsuzluk mu, Bütünleşme mi?), (Fuat Ercan ile birlikte), Neoliberalizmin Tahribatı. Türkiye’de Ekonomi, Toplum ve Cinsiyet (Neşecan Balkan ve Sungur Savran tarafından düzenlenmiştir), Metis Yayınları, s. 191-210, 2004.
●“Türkiye’deİşgücü Piyasaları: Uyumsuzluk mu, Bütünleşme mi?”, (Fuat Ercan ile birlikte), Neoliberalizmin Tahribatı. Türkiye’de Ekonomi, Toplum ve Cinsiyet, Neşecan Balkan ve Sungur Savran (ed.), NOVA Science Publishers, New York, s.165-179 2002.
● “Türk Bankacılık Sektöründe Cinsiyete Dayalı Mesleki Ayrımcılık”, (Gülay Günlük -Şenesen ile birlikte), Orta Doğu ve Kuzey Afrika’da Kadınlar ve Çalışma Ekonomisi, Mine Çınar tarafından düzenlenmiştir, Cilt 4, Orta Doğu Ekonomisi Araştırmaları, JAI Press, s. 247-267, 2001.
● “Kentli Kadınların Çalışma Koşulları ve Çalışma Yaşamını Terk Nedenleri” (Working Conditions of Urban Women and Reasons for Leaving Work-Life), Mart 1998 İktisat, No: 377 (Hülya T. Tanrıöver ve Ayşe Eyüboğlu ile birlikte) Oya Çitçi (ed.), 20. Yüzyılın Sonunda Kadınlar ve Gelecek Konferansı Bildirileri, s. 207–216, TODAİE Yayınları, Ankara.
● “Büyük Kentlerde Kadınlar ve İşsizlik” (Büyük Şehirlerde Kadınlar ve İşsizlik), Suna Kili’ye Armağan, Oya Köymen (ed.), Boğaziçi Üniversitesi Yayınları, İstanbul, s. 303-312, 1998.
Diğer yayınlar
● “Dul Kadınlar İçin Nakit Transfer Programı Geliştirme Araştırma Projesi. Nihai Rapor”, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Genel Müdürlüğü ve Boğaziçi Üniversitesi Sosyal Politika Forumu, 2011.
● “Eşi Vefat Etmiş Kadınlar İçin Bir Nakit Sosyal Yardım Programı Geliştirilmesine Yönelik Araştırma Projesi Sonuç Raporu. Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Genel Müdürlüğü ve Boğaziçi Üniversitesi Sosyal Politika Forumu, 2011.
●“Türkiye’de Kriz ve Toparlanma.İşgücü Piyasasının Kadınlar ve Erkekler Üzerindeki Etkisi” EGGE (Avrupa İstihdam ve Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Konularında Uzmanlar Ağı) için hazırlanan arka plan belgesi, Ağustos 2011.
● “Türkiye’de Okul Dışı Bakım Hizmetlerinin Sunumu” EGGE (Avrupa İstihdam ve Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Konularında Uzmanlar Ağı) için hazırlanan arka plan belgesi, Mayıs 2011.
● “Türkiye’de Yaşam Boyu Öğrenme ve Yeni Beceriler: Toplumsal Cinsiyet Perspektifi”, EGGE (Avrupa İstihdam ve Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Konularında Uzmanlar Ağı) için hazırlanan arka plan belgesi, Haziran 2010.
● “Türkiye’de Kadınların İşgücü Piyasasındaki Konumu ve Yaşlı Bakımı”, EGGE (Avrupa İstihdam ve Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Konularında Uzmanlar Ağı) için hazırlanan arka plan belgesi, Mart 2010.
● Zorunlu Göçten 15 Yıl Sonra, Türkiye'de Zorunlu Göç: Hükümet Politikaları, TESEV Yayınları, 2009.
●“Türkiye'de Mikro ve Küçükİşletmeler: Zorlu Gelişim”, ERF (Arap Ülkeleri, İran ve Türkiye Ekonomik Araştırma Forumu) tarafından yayınlanan Araştırma Raporu Serisi No: 0420, 2006.
● GAP Bölgesinde Kadın Girişimciliği, GAP-GIDEM Yayınları, Ankara, 2005 (Türkçe ve İngilizce).
● “Ekonomik Yeniden Yapılanma ve Teknolojik Değişimin Türk Bankacılık Sektöründe Kadın İstihdamına Etkisi”, (Gülay Günlük-Şenesen ile birlikte), Yeni Milenyumda Teknoloji ve Kalkınma, Abid Azhar ve diğerleri tarafından düzenlenmiş, Üçüncü Dünya Bilim Teknoloji ve Kalkınma (STD) Forumu (İngiltere) ve Karaçi Üniversitesi (Pakistan) tarafından ortaklaşa düzenlenen Beşinci Uluslararası Konferans Bildirileri, B.C.C.T Press, Karaçi Üniversitesi, s. 283-290, 2003.
● “Bankacılık Sektöründe Cinsiyete Dayalı Meslek Ayrımı”, (Gülay Günlük-Şenesen ile birlikte), Küreselleşme ve Sanayileşme, TMMOB Sanayi Kongresi 2001, TMMOB Yayın No. E/2001/291, Ankara, s. 327-330, 2002.
●“An International Comparative Analysis of Gender Differences in Employment”, Female Employment, Tuncer Bulutay, Devletİstatistik Enstitüsü (DİE), Ankara, Türkçe ve İngilizce, s.153-176, 2002.
● “İstanbul’da Enformel Sektörün İstihdam Yönleri. İstanbul’un Düşük Gelirli Mahalleleri Üzerine Bir Saha Araştırması”, Enformel Sektör II, Tuncer Bulutay (ed.), Devlet İstatistik Enstitüsü (DİE), Ankara, Türkçe ve İngilizce, 2000.
● Kadın İstihdamı İçin Yeni Perspektifler ve Kadın İşgücüne Muhtemel Talep, (Gülay Günlük-Şenesen ve Engin Pulhan ile birlikte), Kadınların Durumu ve Sorunları Genel Müdürlüğü, Ankara, ISBN: 975-19-2367-0, 2000.
● Kentlerde Kadınların İş Yaşamına Katılım Sorunlarının Sosyo-Ekonomik ve Kültürel Boyutları, (Hülya T. Tanrıöver ve Ayşe Eyüboğlu ile birlikte), Kadınların Durumu ve Sorunları Genel Müdürlüğü, Ankara, ISBN: 975-19-2473-1, 2000.
● Enformal Sektör ve Sosyal Güvenlik: Sorunlar ve Perspektifler (Kuvvet Lordoğlu ile birlikte), Friedrich Ebert Vakfı, İstanbul, 1998.
● “Alibeyköy Enformal Kesim Hanehalkı Ön Araştırması, Araştırma Makalesi, Boğaziçi Üniversitesi, 1994.
● “Türkiye Dışalım Girdi-Çıktı Tablosu” (Erdoğan Özötün ile birlikte), TURKSTAT, Ankara, 1979.
Seçilmiş popüler yazılar ve röportajlar
● Ekonomik kriz, yoksulluk, ayrımcılık ve LGBTQ+'lar üzerine Yıldız Tar ile yapılan röportaj, KAOS GL, 08.01.2022, https://kaosgl.org/haber/lgbti-lar-icin-zamlar-ve-ekonomik-krizin-ekstrasi-ayrimcilik-ve-derin-yoksulluk
●Bir Ulusalİstatistik Ofisi, Bir Aşçı ve Türkiye'de Kurye Direnişleri, Kadın İşçi, 01.02.2022, https://www.kadinisci.org/2022/02/01/ bir-ulusal-istatistik-ofisi-bir-asci-ve-turkiyede-kurye-direnisleri/ , Emel Memiş ile.
● Haydi biz de kendi enflasyon hesabımızı yapalım, Kadın İşçi, 21.01.2022, https://www.kadinisci.org/2022/01/21/haydi-biz-de-kendi-enflasyon-hesabimizi-yapalim/ , Emel Memiş ile.
● Emek Piyasasında Çoklu Ayrımcılık, Ekonomi Bizim (de) Meselemiz, Kadın İşçi, 6.7.2021, https://www.kadinisci.org/2021/07/06/emek-piyasasinda-coklu-ayrimcilik/, Emel Memiş ve Nuray Şahin ile birlikte.
● Eşit İşe Eşit Ücret. Yasalarda Var, Uygulamada Yok, Emel Memis ile, BÜMED Dergi , 2020,
●İşçi/İşsiz Kadınlar Salgında Tam Kapasite Evin Hizmetinde, Bianet, 3 Nisan 2020 (Emel Memiş ve Murat Koyuncu ile birlikte),https://bianet.org/bianet/kadin/222389-isci-issiz-kadinlar-salginda-tam-kapasite-evin-hizmetinde
●Kürt Siyasi Hareketinin Belediyecilik Tecrübesi: Sorunlar ve Açmazlar [Kürt Siyasi Hareketinin Belediyecilik Tecrübesi: sorunlar ve açmazlar], Bianet, 3 Mart 2019, (Kaner Atakan Türker ile birlikte),http://bianet.org/bianet/siyaset/206454-kurt-siyasi-hareketinin-belediyecilik-tecrubesi-sorun
● Yıkım ve İnşaat, Direniş ve Dayanışma: Diyarbakır/Suriçi Gözlemleri Bölüm II, Jadaliyya, 20 Temmuz 2017, http://www.jadaliyya.com/pages/contributors/277187
● Diyarbakır: Bu Şehrin Kalbi Suriçi'de Atıyor, Jadaliyya, 3 Mayıs 2017, http://www.jadaliyya.com/pages/contributors/277187
● “Kadınlar ve Güvencesizliğin 3 HAL’i, Bianet, 15 Ekim 2016, http://bianet.org/biamag/kadin/179629-kadinlar-ve-guvencesizligin-3-hal-i
● “1980 Sonrasında Sendika ve Kadın”, Bianet, 6 Şubat 2012, http://www.bianet.org/bianet/emek/135947-1980-sonrasinda-sendika-ve-kadin
● “AKP’nin Sosyal Yardımları ve CHP’nin Aile Sigortası”, Bianet, 4 Haziran 2011, (Erdem Yörük ile birlikte) http://www.bianet.org/biamag/toplum/130486-akp-nin-sosyal-yardimlari-ve-chp-nin-aile-sigortasi,
●Neoliberalizm ve Yoksulluk, Bianet,http://www.bianet.org/biamag/kadin/116585-neoliberalizm-ve-yoksulluk
● “8 Mart, “Katledilen Kadınları Anma Günü”, ve “İktisat Bilimi”nin Kadınlara Bakışı, 8 Mart 2004, www.bagimsizsosyalbilimciler.org
