SÖYLEŞİYİ YAPAN: Şule SEPİN İÇLİ
Şule: Sevgili Umudun Kadınları Dergisi izleyicilerimiz, ‘Rol Modellerimiz’ köşemizde, farklı bir konukla birlikteyiz. Kooperatif olarak son derece farklı bir iş yapıyorlar. Ayrıntılarını sizlerle birlikte öğreneceğiz. Dergi izleyenlerimizin çoğu bilir, konuğumuz Cemile Özeker, yeni yazarlarımızdan biri oldu. Önce kendisini kısaca tanıyalım, sonra da esas konumuzla ilgili söyleşimize geçelim.
Cemile: Bir arkadaşım vasıtasıyla aranıza katıldım, iyi ki de katıldım. Bir şeyler yapabilmenin mutluluğu insana huzur veriyor. 36 yıl hizmet verdikten sonra emekli olmadım, beni emekli ettiler. Sadece iş hayatımdan emekli oldum. Çalışma hayatımla beraber tamamen sivil toplum örgütüyle iç içe olan biriyim. Halen de o şekilde devam ediyorum. Faal olarak 5-6 derneğin yönetiminde görev yapıyorum. Olağan genel kurul yapacak derneklerin raporlarını düzenliyorum. EŞİK Kadın Platformu, gerçekten bizim için bir hayat okuludur. Oranın da gönüllülerindenim. Kadın hareketi, doğa, çocuk, spor, sivil toplum içinde canlı olan her etkinlikte yer alan bir insanım. Çok yakın bir tarihte bir kooperatif kurmayı hedefledim. Kadın kooperatifleri çok yakın bir tarihe dayanıyor. Kooperatifler gerçek kurucularıyla değil, birilerinin yönlendirmesiyle kuruluyor. Birçoğuna da şahit oldum. Kurucularla sınırlandırıyorlar. Kooperatiflerle şirketler birbirinden farklı kuruluşlardır. Kooperatifler, kâr amacı gütmeyen, üyelerine destek sağlayan, onlara yardımcı olan kuruluşlardır. Şirketler, kâr amaçlıdır. Kurucuları sayı olarak belirlidir. Kooperatifler kurulur. Uygun olan ortaklar bu grupta yer alır. 8 kurucu arkadaşımız var. Kadın kooperatifleri, diğer kooperatiflerle beraber Ticaret, Sanayi Odası sicillerine kayıtlılar. Kadın kooperatifleri daha öncelikli, onlara birçok konuda kolaylık sağlıyorlar.
Şule: Kooperatifinizin adı ne?
Cemile: Kök 2026. Açılımı yok ama çevremdeki arkadaşlar ona bir açılım buldular. Kadına Özgürlük Kooperatifi. Bildiğimiz kök sözcüğü asıl adı. Biz kadınlar, köklerimizden yeniden-yeniden doğan insanlarız. Kadının olmadığı bir dünya zaten olamaz.
Üç ana faaliyet üzerine kurulduk. Gıda, el emeği, asıl önemli olan faaliyet alanımız, insani, hizmet sektörü. Hizmet deyince aklımıza ne geliyor: Yaşlı insanlarımız emekli olduktan sonra tüm sosyal hayattan ellerini eteklerini çekiyorlar. Evlerine kuruluyorlar, bekliyorlar. Onları tekrar sosyal hayatın içine çekebilmek için Yaşlı Kreşleri dediğimiz, günlük olarak sabah gelecekler, uzmanlarla, destekçilerle sosyal faaliyet yapacaklar. Gençliklerinde ne yapıyorlardı? Terzi, ressam, bahçe bağ ile uğraşma, mutfakta yemek yapma gibi ilgi alanlarına göre bu insanları tekrar geçmişe yönlendirip geçmiş yaşantılarını tekrar yaşatarak sosyal hayata entegre etmeyi planladığımız bir projemiz. Kadın kooperatifi delince milletin aklına, örgü, yemek, gıda geliyor. Biz daha farklı bir şey yaptık. Diğer projelerimizden biri, insanların evde baktıkları kedi, köpek, kuş, kaplumbağa gibi evcil hayvanları, tatile, toplantıya, işleri gereği bir yere gittiklerinde bırakılması gereken çok fahiş fiyatlarla konuk eden yerler var. Kooperatif olarak bu işi üstlenip kolaylık sağlamak istiyoruz. Asıl önemli olan bir başka projemiz de bizim özel çocuklarımız var, engelli demiyorum. Okullar, öğretmenler, özel eğitimler, çevre, herkesin gözü o çocukların üzerine odaklanıyor. Hiç kimse onların 7-24, bir ömür bakımını üstlenen ebeveynleriyle ilgilenmiyor. Onlara bakanlar da buna dahil, ebeveyn olması şart değil. Bu insanların bir nebze soluk almaları gerekmez mi? Günün koşullarına göre, bir hafta, on günlüğüne konuk edeceğiz.
Şule: Bunlar çok güzel, çok da büyük projeler. Maliyet meselesini nasıl çözeceksiniz? Hangi bölgede bunları yapmayı planlıyorsunuz?
Cemile: Kooperatifi Edirne Merkezde kurduk. Edirne’deki yerel yönetim, valilik, kurum kuruluşlarla iş birliği halinde, bağışçılarla olacak bunlar. Kooperatifimiz 1 Haziran’da faaliyete geçti. Ana sözleşmede bu konuları gündeme getirdiğimizde, Ticaret ve Sanayi İl Müdürlüğü yetkilerinin olmadığını, sözleşmeyi değiştiremeyeceklerini, bunun ancak bakanlık kanalıyla olabileceğini belirtti. İstediğimiz bu hizmet alanlarını sözleşmeye ekleyerek bakanlığa gönderdim ve bakanlık onadı. Şu an tanıtımını yapıyoruz. Kurum kuruluşları ziyaret ediyoruz. Önceden ön görüşme yaparak bunlardan bahsetmiştim. Bu olay bir ilk olacak Türkiye’de.
Şule: Bunların hepsini hiçbir ücret almadan gönüllü olarak mı yapacaksınız?
Cemile: Ben ne kadar ilgilenirsem ilgileneyim, hayvan barınağıyla bilmeyen biri ilgilenemez. Özel çocuklarımız için de öyle. Konusunda uzman olanların önderliğinde olacak. Bunlar uzun vadeli projelerimiz.
Şule: Gözümde bayağı bir büyüdü bu hizmetler.
Cemile: İnsanlar kafalarına bir şeyi koydular mı yapacaklarına da inanıyorlarsa, oluyor. Kazanç sağlama gibi bir beklentim yok. Zaman zaman tanık oluyoruz. “Neden bir sivil toplumda bulunmuyorsun?” dediğimizde, çalışan insanların verdikleri cevaplar, “Emekli olunca.” Emekli olunca bu işler olmuyor.
Şule: Tanıtım yaptıktan sonra ilk olarak ne yapmayı düşünüyorsunuz?
Cemile: 29 Haziran- 5 Temmuz tarihleri arasında, Edirne’de Ulusal ve Uluslararası 665. Kırkpınar Yağlı güreşlerimiz var. Orada kooperatif için stant aldım. Tanıtım yaparken aynı zamanda üyelerimizin gıda, el işi ürünlerini sergileyeceğiz. Satış olacak ama bu satışlar bize kazanç sağlamayacak. Kooperatifi tanıttıktan sonra uzun vadeli projelere gireceğiz.
Şule: Biz de artık bu projelerle ilgili yazıları bekleriz. Umudun Kadınları Dergisi olarak bu kooperatifin takipçisi olacağız. Çünkü özellikle hizmet meselesi olunca diğer kadın kooperatiflerinden çok farklı geldi bize. Çok farklı konulara da parmak basıyorsunuz. Umarım bu uzun soluklu mücadelede yollarınız çıkmaz sokaklara değil de kolay yerlere çıkar.
Cemile: Buna gerçekten inanıyorum. Edirne’de 3-4 kadın kooperatifi açılmış ama başarılı olamamışlar, kooperatifler kapanmış. Kooperatifi kurarken birinin önderliğinde değil, bilinçli olarak, neyi, nasıl yapacağınızı bilmelisiniz.
Şule: Çok zor bir iş bence.
Cemile: Ortaklarımızın ürünleri, hissedarlarımız olacak. Şu an kooperatifin 8 hissedarı var. Şaka gibi gelecek ama daha kuruluş aşamasında, arkadaşlar 40-50 bin TL bir sermaye koydular. Tedarikçilerden ürün alıp ticaret de yapacağız.
Şule: Bu çalışmanın diğer kooperatiflerden farkını anladık. Derneklerden farkı ne? Bir dernek kursaydınız, bu faaliyetleri yapardınız.
Cemile: Edirne Kadın İstihdamı Gelişimcileri Derneği, Kırklareli Kadın Girişimcileri başkanıyım. Kurum kuruluşlar, derneklere karşı mesafeliler. Her gün dernek sayısı inanılmaz derecede artıyor. Kooperatiflerin sayısı daha az.
Şule: Aslında sizin anlattığınız, hayata geçirmek istediğiniz projeler, tamamen belediyelerin, devletin üstlenmesi gereken sorumluluklar. Ama maalesef bu sorumluluklar yerine getirilmiyor. Pek çok şeyi sivil toplum örgütleri yapıyor.
Cemile: Sivil toplum örgütlerine de öncülük etmiyorlar. Sivil toplumun gücünden bahsederiz. Kaç kişi sivil toplum örgütü gücünün ne olduğunun farkında? Yeri geldi mi sivil toplum örgütü çok büyük bir güçtür. O isterse birçok şeyin üstesinden gelir. Bir araya gelmeleri çok önemli, kuruluş amaçları birbirinden farklı. Kadın örgütü kadın haklarıyla, kültür örgütü kültür etkinlikleriyle ilgileniyor. Sivil toplum örgütü nasıl bir etki yapıyor ki korkutucu oluyor? Haksızlık, adaletsizlik konularında, toplumda problem çıktığı zaman, bu güçlerin derneklerindeki amaçlarını 2. Plana bırakıp olması gereken güçte buluşabilmesidir. Siyasetle uğraşmam ama uğraşmıyorum diye de olumsuzluklara göz yummam. Mutlak butlan denilen bir olay var. Partili değilim. Bunlar ana muhalefet partisine yapılıyor. Yarın sana bana haydi haydi yapılır. Buna karşı sessiz kalmamamız lazım. Onu korumak siyaset değildir. Yapılan haksızlığın önüne geçebilmek için sivil toplum örgütlerinin bir araya gelip yapılanın yanlış, haksız, antidemokratik olduğunu ifade etmesi gerekmez mi? Mutlaka. İşte sivil toplum örgütünün gücü budur.
Şule: Kooperatifle ilgili az çok fikrimiz oldu. Henüz başlangıç aşamasında. Tanıtım açısından dergi olarak dayanışalım, destek olalım istedik. Kooperatifle ilgili izleyicilerimize vereceğin son mesajın nedir?
Cemile: Kooperatifçilik, kâr amacı güden bir kuruluş değildir. Üyelerine destek sağlayıp onların emeklerini değerlendiren, ondan faydalanacak insanlara yarar sağlamak. Çok genç bir kooperatifiz. Ön hazırlıklarımız oldu tanıtım için. Sosyal medya ve gazete aracılığıyla tanıtım yapacağız. Broşür, afişler hazırladık.
Şule: Çıktığınız bu yolda ilerlemeniz için başarılar diliyoruz. Umarım hayallerinize bir-bir kavuşursunuz. Çok zorlu bir yol. Katıldığın için çok teşekkürler.
Cemile: Ben teşekkür ediyorum. Sevgiyle kalın.
18 Haziran 2026
